Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 29




                                               

Гіпотэза заапарка

Гіпотэза заапарка - прапанаваная ў 1973 годзе амерыканскім астраномам Джонам Болам гіпотэза, прапанаваная як адказ на парадокс Фермі ў адносінах відавочнай адсутнасці доказаў ў падтрымку існавання вышэйшых фомаў пазаземнага жыцця. Згодна з гэтай ...

                                               

Узнікненне жыцця

Узнікненне жыцця на Зямлі - тэарэтычныя даследаванні аб верагоднай гісторыі ўзнікнення ўсяго жывога на планеце Зямля. Згодна з астранамічнымі і геалагічнымі дадзенымі, ўзрост Зямлі складае прыкладна 4.5 - 5 млрд. гадоў. Лічыцца, што ў мінулым ста ...

                                               

Нованароджанае дзіця

Нованароджанае дзіця - дзіця з моманту нараджэння і да канца першага месяца. Бывае даношанае, неданошанае дзіця, пераношанае дзіця. Пасля нараджэння нованароджанае дзіця прыстасоўваецца да ўмоў навакольнага асяроддзя. Адбываецца ўдасканальванне о ...

                                               

Палавое выспяванне

Палаво́е выспява́нне - перыяд у індывідуальным развіцці жывёл і чалавека, у час якога арганізм становіцца здольным да палавога размнажэння. Завяршаецца надыходам палавой спеласці. Час надыходу палавога выспявання залежыць ад памераў цела, працягл ...

                                               

Цнатлівасць

Цнатлі́васць, таксама цно́та, цно́тнасць, няві́ннасць, дзяво́цтва - у фізіялагічным сэнсе стан жаночага арганізму да моманту першага сексуальнага кантакту. Анатамічнаю прыкметаю цноты зяўляецца наяўнасць дзявочай плявы́. У духоўным сэнсе цнатліва ...

                                               

Трапічны год

Трапічны год у агульным сэнсе - гэта адрэзак часу, за які сонца выконвае адзін цыкл змены пор года, як гэта бачна з Зямлі, напрыклад, час ад аднаго вясновага раўнадзенства да наступнага, ці ад аднаго дня летняга сонцастаяння да наступнага. З часо ...

                                               

Каляндар

Каляндар - сістэма злічэння працяглых прамежкаў часу, якая выкарыстоўвае перыядычныя зявы прыроды: вярчэнне Зямлі вакол Сонца і вакол уласнай восі, рух Месяца вакол Зямлі. Спробы ўзгадніць між сабою гэтыя зявы прывялі да стварэння трох тыпаў кале ...

                                               

Андскі кандэлябр

Андскі кандэлябр - малюнак на скале, недалёка ад горада Піска. Малюнак падобны на малюнак падсвечніка з трыма свечкамі. Бліжэйшыя падобныя малюнкі знаходзяцца ў пустыні Наска.

                                               

Армянскі каляндар

Армянскі каляндар, Армянскі царкоўны каляндар - каляндар, які выкарыстоўвае армянскія лічбы для пазначэння датаў. Каляндар распачынаецца з 552 года да н. э. - пачатку Армянскай эры. Год пераважна пазначаецца спeцыяльнымі літарамі, напрыклад ԹՎ.

                                               

Будысцкі каляндар

Будысцкі каляндар - месяцава-сонечны каляндар, які выкарыстоўваецца ў краінах Паўднёва-Усходняй Азіі - Камбоджы, Лаосе, Тайландзе, М’янме і Шры-Ланцы ў некалькіх дастаткова падобных адна да адной формах. Месяцы календара складаюцца з 29 альбо 30 ...

                                               

Высакосны год

Высако́сны год, перасту́пны год, старабел. престу́пный год або висектос, няправільна: вісакосны год - адмысловы каляндарны год, які складаецца з 366, а не з 365 дзён. У юліянскім календары высакосным годам з’яўляецца кожны чацвёрты. У грыгарыянск ...

                                               

Год

Год, таксама рок - прамежак часу, роўны, або прыблізна роўны, перыяду абарачэння Зямлі вакол Сонца. Складанасць руху Зямлі вакол Сонца зяўляецца прычынаю існавання розных паняццяў году, якія выкарыстоўваюцца ў розных галінах навукі і практычным ж ...

                                               

Каляндар бербераў

Каляндар бербераў - гадавы каляндар, які выкарыстоўваецца берберамі ў Паўночнай Афрыцы. Гэты каляндар таксама вядомы на арабскай мове пад назвай فلاحي fellāhī "сельскагаспадачы" альбо عجمي ajamī "не арабскі". Ён выкарыстоўваецца для кіравання сез ...

                                               

Кітайскі каляндар

Кіта́йскі калянда́р - месяцава-сонечны каляндар, заснаваны адначасова на фазах Месяца і вярчэнні сонца і аб’ядноўвае ў сабе элементы як месячнага, так і сонечнага календароў. У Кітаі ў шырокі ўжытак увайшоў Грэгарыянскі каляндар, але месяцавы кал ...

                                               

Месяц (каляндарны)

Месяц - адна з 12 няроўных частак, на якія падзяляецца каляндарны год у сонечным календары. Драканічны 27.2122 сут., прамежак часу, за які Месяц праходзіць праз такі самы вузел сваёй арбіты. Трапічны 27.3216 сут., перыяд вяртання Месяца да такой ...

                                               

Месяцава-сонечны каляндар

Месяцава-со́нечны калянда́р - тып календара ў большасці культур, які адлюстроўвае як месяцавыя фазы, гэтак і сонечны год. Калі сонечны год вызначаць як трапічны год, то з дапамогай месяцава-сонечнага календара можна вызначыць поры года. Калі ж пр ...

                                               

Метонаў цыкл

Метонаў цыкл - прамежак часу ў 6939 дзён 14 гадзін 15 хвілін, які служыць для ўзгаднення працягласці месяцавага месяца і сонечнага года ў месяцава-сонечным календары. Цыкл, прапанаваны ў 433 годзе да н.э. афінскім астраномам Метонам, лёг у аснову ...

                                               

Мусульманскі каляндар

Мусульманскі каляндар або Ісламскі каляндар - месяцовы каляндар, які выкарыстоўваецца ў ісламе для вызначэння датаў рэлігійных святаў, а таксама афіцыйны каляндар у пэўных мусульманскіх краінах. Годазлічэнне вядзецца ад Хіджры - даты перасялення ...

                                               

Народны каляндар усходніх славян

Народны каляндар ўсходніх славян - сістэма адзначаных у народнай свядомасці замацаваных ці рухомых дат, якая склалася ў старажытнасці і з’яўлялася важным арыенцірам усяго кола рытуальных паводзін у межах гадавога, сезоннага, тыднёвага і сутачнага ...

                                               

Пара года

Пара́ года, сезон - частка года, якая адрозніваецца зменамі ў надворі, экалогіі і працягласці светлага часу сутак. Дзяленне года на перыяды абумоўлена рухам Сонца па нябеснай сферы і выкліканымі ім змяненнямі ў прыродзе.

                                               

Сарас

Са́рас або драканічны перыяд - прамежак часу, які складаецца з 223 сінадычных месяцаў, па сканчэнні якога зацьменні Месяца і Сонца прыблізна паўтараюцца ў ранейшым парадку. Гэты перыяд зяўляецца вынікам таго, што 223 сінадычных Месяца 18 каляндар ...

                                               

Традыцыйны бірманскі каляндар

Традыцыйны бірманскі каляндар - месяцава-сонечны каляндар, заснаваны адначасова на фазах Месяца і вярчэнні сонца. У кожным месяцы бірманскага календара праводзіцца вялікі фэстываль, які зазвычай паходзіць ад звычаяў Бірманскага будызму. Нягледзяч ...

                                               

Фінансавы год

Фінансавы год - традыцыйны перыяд, на які ўстанаўліваецца бюджэт - схема прыбыткаў і выдаткаў вызначанай асобы. Таксама вядомы як бюджэтны год ці фіскальны год, ад лац.: fiscus - дзяржаўная казна. Звычайна фінансавы год не супадае з каляндарным. ...

                                               

Храналагічная табліца

Паводле сучасных агульнапрынятых уяўленняў, узрост Сусвету ацэньваецца не менш чым у 13.5 млрд гадоў, а ўзрост Зямлі - прыкладна ў 4.5 млрд гадоў. Агульнапрынятай у большасці краін зяўляецца храналогія на аснове Хрысціянскай эры "наша эра" з мома ...

                                               

Эфіопскі каляндар

Эфіопскі каляндар - - каляндар, які выкарыстоўваецца ў Эфіопіі, а таксама Эрытрэйскай Праваслаўнай Царквой, Эрытрэйскай Каталіцкай Царквой і Евангелісцкай царквой Эрытрэі. Гэты каляндар заснаваны на больш старажытным александрыйскім календары, як ...

                                               

Шлюб прынца Уільяма і Кейт Мідлтан

Вяселле прынца Уільяма, герцага Кембрыджскага і Кэтрын Мідлтан адбылося ў Вэстмінстэрскім абацтве ў пятніцу, 29 красавіка 2011 года ў 11:00 раніцы па Брытанскім летнім часе. Прынц Уільям, які зяўляецца другім ў спісе наследвання прастола, упершын ...

                                               

Узрост

Узрост - працягласць перыяду ад моманту нараджэння жывога арганізма да гэтага або любога іншага вызначанага моманту часу. Звычайна пад словам "узрост" разумеецца каляндарны ўзрост пашпартны ўзрост, храналагічны ўзрост, пры якім не ўлічваюцца факт ...

                                               

Дзяцінства

Дзяцінства - жыццёвы адрэзак паміж нараджэннем і падлеткавым узростам, які заканчваецца з наступам палавога паспявання. Дзяцінства зяўляецца не толькі натуральным працэсам, але і сацыяльным і культурным набыткам. Да канца сярэднявечча не існавала ...

                                               

Немаўля

У навуцы зафіксавана некалькі выпадкаў, калі немаўляты, пазбавіўшыся бацькоў, былі ўскормленыя і выхаваныя жывёламі. У ліку "прыёмных бацькоў" згадваюцца такія жывёлы, як ваўкі, сабакі, чалавекападобныя малпы і нават хатнія коткі. Калі гэтае дзіц ...

                                               

Анахранізм

Анахрані́зм - парушэнне храналагічнай дакладнасці, якое прыводзіць да неапраўданага унясення ў апісанне якой-небудзь эпохі рыс, характэрных для іншага часу. Таксама пад анахранізмам могуць разумецца зявы, погляды, думкі, устарэлыя для пэўнай эпох ...

                                               

Дэндрахраналогія

Дэндрахраналогія - навуковая дысцыпліна пра метады датавання падзей, прыродных з’яў, археалагічных знаходак і старажытных прадметаў, заснаваная на даследаванні гадавых кольцаў драўніны. Выкарыстоўваецца для датавання драўляных прадметаў і фрагмен ...

                                               

Імперыя Інкаў

Імперыя Інкаў - буйнейшая па плошчы і колькасці насельніцтва індзейская раннекласавая дзяржава ў Паўднёвай Амерыцы ў XI - XVI стст. Займала тэрыторыю ад цяперашняга Паста ў Калумбіі да ракі Маўле у Чылі. Імперыя ўключала ў сябе цалкам тэрыторыі ц ...

                                               

Каляндарная эра

Э́ра у храналогіі - пачатковы момант сістэмы летазлічэння, а таксама сама сістэма летазлічэння. Напрыклад, старажытнагрэчаская эра "па алімпіядах" ад 776 да н.э., іудзейская эра ад "стварэння свету" 6.10.3761 да н.э., рымская эра ад заснавання Ры ...

                                               

Нулявы год

Нулявы год не існуе згодна з грыгарыянскім і юліянскім календарамі, згодна з якімі 1 года нашае эры папярэднічаў 1 да н.э. Нулявы год існуе ў месячным календары і амаль ва ўсіх будысцкіх і індуісцкіх календарох. Згадванне нулявога года звязана з ...

                                               

Тысячагоддзе

Пераход вылічэння з парадкавага ў колькаснае напісанне зяўляецца няпоўным, і, магчыма, ніколі не будзе завершаны; асноўныя спрэчныя пытанні выцякаюць з варыянтаў розных дыяпазонаў гадоў для дзесяцігоддзяў, стагоддзяў і тысячагоддзяў. Для наступна ...

                                               

Храналогія

Хронологія - як агульнае паняцце: паслядоўнасць гістарычных падзей у часе; апісанне і вывучэнне таго, як адбываліся пэўныя падзеі ў часе. храналагічная табліца: канкрэтны пералік гістарычных падзей, размешчаных у храналагічнай каляндарнай паслядо ...

                                               

Зорныя суткі

Зорныя суткі - перыяд кручэння якога-небудзь нябеснага цела вакол уласнай восі ў інерцыяльнай сістэме адліку, за якую звычайна прымаецца сістэма адліку, звязаная з аддаленымі зоркамі. Для Зямлі гэта час, за які Зямля здзяйсняе адзін абарот вакол ...

                                               

Мясцовы сонечны час

Мясцовы сонечны час можа абазначаць: мясцовы сапраўдны сонечны час, вызначанаемы ў месцы знаходжання назіральніка бачным становішчам сонца на нябеснай сферы. Напрыклад, сапраўдны поўдзень ў некаторай кропцы Зямлі наступае ў момант верхняй кульмін ...

                                               

Парадокс слабага маладога Сонца

Парадо́кс сла́бага маладо́га Со́нца - назіраная супярэчнасць паміж палеакліматычнымі звесткамі і астрафізічнымі мадэлямі эвалюцыі Сонца. Стандартная мадэль эвалюцыі зорак сцвярджае, што 4 млрд гадоў назад Сонца выпраменьвала прыблізна на 30 % мен ...

                                               

Перыяд вярчэння

Перыяд вярчэння касмічнага абекта - гэта час, якое патрабуецца абекту для здзяйснення поўнага абароту вакол сваёй восі адносна зорак. Перыяд вярчэння фізічны тэрмін - прамежак часу, на працягу якога кропка здзяйсняе поўны абарот, рухаючыся па акр ...

                                               

Раўнадзенства

Раўнадзенства - астранамічная з’ява, якая прадстаўляе сабой момант, калі цэнтр Сонца ў сваім бачным руху па экліптыкі перасякае нябесны экватар. Пры назіранні Зямлі з космасу, у раўнадзенства тэрмінатар праходзіць па геаграфічных полюсах Зямлі і ...

                                               

Сідэрычны перыяд

Сідэрычны перыяд абарачэння - адрэзак часу, у якім нейкае нябеснае цела-спадарожнік здзяйсняе вакол галоўнага цела поўны абарот. Паняцце "Сыдэрычны перыяд звароту" прымяняецца да целаў, якія абарочваюцца вакол Зямлі - Месяца і штучных спадарожнік ...

                                               

Сінадычны перыяд

Сінадычны перыяд абарачэння - прамежак часу паміж двума паслядоўнымі злучэннямі Месяца ці якой-небудзь планеты Сонечнай сістэмы з Сонцам пры назіранні за імі з Зямлі. Пры гэтым злучэнні планет з Сонцам павінны адбывацца ў фіксаваным лінейным пара ...

                                               

Сонечныя суткі

Сонечныя суткі - прамежак часу, за які нябеснае цела здзяйсняе 1 паварот вакол сваёй восі адносна цэнтра Сонца. Больш строга гэта прамежак часу паміж двума аднайменнымі верхнімі або ніжнімі кульминацыямі прахажджэннямі праз мерыдыян цэнтра Сонца ...

                                               

Сонцастаянне

Сонцастаянне - астранамічная зява, якая ўяўляе сабой момант перасячэння цэнтрам Сонца пунктаў экліптыкі, найбольш аддаленых ад экватара нябеснай сферы. У Старажытнай Русі выкарыстоўвалася форма сонцаварот, якая адпавядала моманту "паварота" Сонца ...

                                               

Сярэдні сонечны час

Сярэдні сонечны час - гэта прамежак часу ад ніжняй кульмінацыі сярэдняга сонца на пэўным мерыдыяне да любога іншага становішча на нябеснай сферы. Сярэдні сонечны час на даўгаце Грынвіча практычна роўны Сусветнаму часу. Мясцовы сярэдні сонечны час ...

                                               

Ураўненне часу

Ураўне́нне ча́су - рознасць паміж сярэднім і сапраўдным сонечным часам. Роўная рознасці прамых узыходжанняў сапраўднага і т.зв. сярэдняга Сонца. Ураўненне часу абумоўлена тым, што сапраўдны сонечны час нераўнамерны з прычыны нераўнамернасці руху ...

                                               

Эпоха (астраномія)

Эпоха ў астраноміі - момант часу, для якога вызначаны астранамічныя каардынаты або элементы арбіты. Астранамічныя каардынаты могуць быць пералічаныя з адной эпохі ў іншую з улікам прэцэсіі, а таксама ўласнага руху. У выпадку арбітальных элементаў ...

                                               

J2000.0

J2000.0 - назва эпохі ў астраноміі. Эпоха - вызначаны момант часу, у які дакладна вызначаны астранамічныя каардынаты і элементы арбіт, і ад якога вылічаны іншыя арбітальныя параметры, з мэтай прадказання становішча таго ці іншага аб’екта ў будучы ...

                                               

Часавы пояс

Ча́савы пояс - рэгіёны Зямлі, у якіх прыняты аднолькавы мясцовы час. Часам у паняцце часовага пояса ўключаецца яшчэ і супадзенне даты - у гэтым выпадку паясы UTC-10 і UTC+14 будуць лічыцца рознымі, хоць у іх дзейнічае аднолькавы час сутак. Шаблон ...